Küçük ve Orta büyüklükteki (KOBİ) işletmeler yönetmeliği 25 Mayıs 2023 tarihli 31782 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. İlgili karara göre; 

  • Yıllık çalışan sayısı 10 kişiden az olan ve yıllık net satışı miktarı veya mali bilançosu 5 milyon liradan fazla olmayan mikro işletmelerde çalışan sayısı değişmeyip mali bilançosu 10 milyon lirayı aşmayan işletmeler olarak tanımlandı. 
  • Yıllık çalışan kişi sayısı 50 kişiden az olan, yıllık net satış miktarı veya mali bilançosu 25 milyon TL’den fazla olmayan işletmeler olarak tanımlanan küçük işletmelerde de çalışan sayısı 50 kişiden az olan, yıllık satışı miktarı veya mali bilançosundan herhangi biri 100 milyon lirayı aşmayan işletmeler olarak belirlendi. 
  • Yıllık çalışan kişi sayısı 250 kişiden az olan, yıllık net satış miktarı veya mali bilançosu 250 milyon TL’den fazla olmayan işletmeler olarak sınıflandırılan orta büyüklükteki işletmeler de yine çalışan sayısı 250 kişiden az olan, yıllık net satış miktarı veya mali bilançosu ise 500 milyon lirayı aşmayan işletmeler olarak sınıflandırıldı. 
  • Bir işletmede çalışan sayısının belirlenmesinde, sadece hizmet akdi ile çalıştırılanların dikkate alınmasına ait düzenleme yapıldı. Çıraklar ve staj yapan öğrenciler çalışan sayısına dahil edilmez. 
  • KOBİ Beyanının geçerlilik tarihi netleştirilmiştir ve böylece, Gelir vergisi mükellefleri için Mart ayı sonu, kurumlar vergisi mükellefleri için ise Nisan ayı sonu olarak karara bağlanmıştır. 
  • Önceki yönetmelikte işletme türü belirlenirken oy oranı da dikkate alınırken yeni yönetmelikte sadece sermaye oranının dikkate alınmasına yönelik düzenleme yapılmıştır. 

Değişikliklerden bir diğeri ise; Önceki hükümlerde “KOBİ olma nitelikleri dikkate alınırken şartlardan herhangi birisini (çalışan sayısı, bilanço büyüklüğü, hasılat) birbirini takip eden iki hesap döneminde de kaybeden veya verileri aşan işletmeler sınıf değiştirilir veya KOBİ vasfını kaybeder” hükmü yer alırken yeni kriter şu şekilde düzenlenmiştir; KOBİ niteliği belirlenirken dikkate alınan kriterlerden herhangi birini son iki hesap dönemine ait verileriyle aşan işletmeler KOBİ niteliğini kaybeder. Son hesap döneminde ait verileri ile söz konusu kriterlerin altına düşen işletmeler KOBİ niteliği kazanır. Özetle bir şirket bilanço, çalışan sayısı ya da hasılatından herhangi biri belirtilen sınırların altına düştüğünde iki dönem beklemeden, son yıl verilerine göre KOBİ vasfı kazanabileceklerdir. 

KOBİ olma şartlarından olan ortaklık yapısı ile ilgili de yönetmelikte bağımsız işletme, ortak işletme ve bağlı işletme belirlenmiş olup aşağıda belirtilen sınırı aşması halinde KOBİ olmayacağı hükme bağlanmıştır; 

KOBİ’ler, çalışan sayıları veya mali bilgilerinin tespitine yönelik olarak; diğer işletmeler ile olan sermaye veya oy hakkı ilişkilerine göre bağımsız işletmeler, ortak işletmeler ve bağlı işletmeler olmak üzere üçe ayrılır; 

Bağımsız işletme: Gerçek veya tüzel kişilerin sahip olduğu ve bu Yönetmeliğe göre ortak veya bağlı işletme sayılmayan bir işletme;  

  1. a) Başka bir işletmenin %25 veya daha fazlasına sahip değilse, 
  2. b) Herhangi bir tüzel kişi veya kamu kurum ve kuruluşu veya birkaç bağlı işletme tek başına veya müştereken bu işletmenin %25 veya daha fazla hissesine sahip değilse, 
  3. c) Konsolide edilmiş hesaplar düzenlemiyorsa ve konsolide hesaplar düzenleyen başka bir işletmenin hesaplarında yer almıyorsa ve bu nedenle bağlı bir işletme değilse, bağımsız işletme kabul edilir.

Ortak işletme: Bir işletmenin tek başına veya bağlı işletmeleriyle birlikte hâkim etki yaratmayacak şekilde, başka bir işletmenin oy hakları veya sermayesinin %25 ve fazlasına ve %50 ve daha azına sahip olması yahut kendisinin oy hakları veya sermayesinin %25 ve fazlasına ve yüzde ellisi ve daha azına başka bir işletmenin hâkim etki yaratmayacak şekilde sahip olması durumunda bunlar ortak işletme sayılır. Sermaye ve oy hakları payından yüksek olan esas alınır.  

Bağlı işletme: Bir işletme; 

  1. a) Başka bir işletmenin sermaye veya oy haklarının çoğunluğuna sahip olma,
  2. b) Başka bir işletmenin yönetim, yürütme veya denetim kurulu üyelerinin çoğunluğunu atama veya azletme yetkisine sahip olma,
  3. c) Başka bir işletmenin hissedarı veya ortağı olup, bu işletmenin diğer hissedarları veya ortaklarıyla yaptığı anlaşma ile bunların oy haklarının çoğunluğunu tek başına kontrol etme hakkına sahip olma, şartlarından en az birini taşıması halinde bu işletmelerden birincisi hâkim, diğeri ise bağlı işletmedir. Bu Yönetmelik kapsamında, hâkim işletmeye bağlı işletmeye ilişkin hükümler uygulanır

İlgili kanun maddesinde sayılan yatırımcıların; hissedarlık hakları saklı kalmak kaydıyla, söz konusu şirketlerin yönetiminde doğrudan veya dolaylı olarak yer almaması halinde, hiçbir hâkim etkinin olmadığı kabul edilir ve bu işletmeler bağımsız işletme sayılır. Ancak söz konusu yatırımcıların bir veya birden fazla işletme ile bağlı işletme ilişkilerinden herhangi birine sahip olması durumunda bunlar bağlı işletme sayılır. 

Kamu kontrolündeki işletmeler Bir işletmenin, sermayesinin veya oy haklarının %25 veya fazlasına doğrudan veya dolaylı olarak müştereken veya tek başına, 9 uncu maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında sayılan yatırımcılar dışında bir veya birden fazla kamu kurum veya kuruluşu ile bu niteliği haiz olan kurum ve kuruluşların kontrolünde olması halinde, bu işletme KOBİ sayılmaz. Ancak belirtilen %25 oranı ile ilgili önemli bir nokta var ki;  üniversiteler, araştırma merkezleri, kamu yararına çalışan dernek ve vakıflar, nitelikli yatırımcılar ve kurumsal yatırımcılar, kitle fonlaması platformları, yıllık bütçesi 25 milyon liradan az olan veya nüfusu 5 bin den az olan yerlerdeki belde belediyeleri dahil belediyeler ve köy tüzel kişilikleri veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da girişim sermayesi yatırım fonları tarafından aşılsa bile bu işletme bağımsız işletme sayılır. 

KOBİ 

ÇALIŞAN SAYISI 

NET SATIŞ MİKTARI 

MİKRO İŞLETME 

10’dan Az Çalışan 

10 Milyon TL 

KÜÇÜK İŞLETME 

50’den Az Çalışan 

100 Milyon TL 

ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ İŞLETME 

250’den Az Çalışan 

500 Milyon TL 

 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/05/20230525-6.pdf )